Monako schodzi z szarej listy FATF: co się zmienia dla firm

Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) usunęła Monako ze swojej „szarej listy” 30 października 2026 roku, po posiedzeniu plenarnym w Paryżu. Księstwo figurowało na niej od czerwca 2024 roku. Dla firm decyzja ta jest korzystnym sygnałem dla reputacji Monako jako ośrodka biznesowego, ale nie zmienia wszystkiego: Monako pozostaje na razie na europejskiej liście państw trzecich wysokiego ryzyka, co utrzymuje obowiązek stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego przez instytucje obowiązane w Unii Europejskiej.

Co postanowiła FATF

FATF to organizacja międzyrządowa, która ustala międzynarodowe standardy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Jej „szara lista” obejmuje jurysdykcje objęte wzmożonym monitoringiem, które zobowiązały się usunąć słabości swojego systemu zgodnie z planem działania i harmonogramem.

W publikacji z 30 października 2026 roku FATF zalicza Monako do jurysdykcji, które nie podlegają już temu monitoringowi. Docenia znaczące postępy Księstwa, które zrealizowało sześć zobowiązań planu działania ustalonego w czerwcu 2024 roku:

FATF zachęca Monako do kontynuowania tych prac z MONEYVAL, komitetem ekspertów Rady Europy odpowiedzialnym za ocenę systemów przeciwdziałania praniu pieniędzy w państwach członkowskich.

Według komunikatu rządu książęcego z 30 października 2026 roku decyzja opiera się na sprawozdaniach z postępów Monako oraz na wizycie FATF na miejscu we wrześniu 2026 roku. Już w czerwcu 2026 roku FATF wstępnie uznała, że plan działania został w dużej mierze zrealizowany. Rząd wskazuje w szczególności, że zatrudnienie w Monakijskim Urzędzie Bezpieczeństwa Finansowego (AMSF), który nadzoruje profesjonalistów i pełni funkcję jednostki analityki finansowej, wzrosło czterokrotnie i pod koniec 2026 roku osiągnie 80 osób.

Co się zmienia dla firm

Sygnał zaufania dla Monako

Wyjście z szarej listy to przede wszystkim kwestia reputacji. Przewodniczący Rady Narodowej Thomas Brezzo widzi w nim sposób na „zachowanie naszej reputacji, wzmocnienie naszej atrakcyjności i konkurencyjności”, a minister stanu Christophe Mirmand mówi o wyborze w zakresie zarządzania „w służbie wiarygodności i stabilności” centrum finansowego.

Warto jednak przypomnieć często źle rozumiany punkt: sama FATF nie wymaga od swoich członków stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa wobec państw z szarej listy. Zaleca podejście oparte na ocenie ryzyka i przestrzega przed hurtowym odrzucaniem całych kategorii klientów. Konkretne obowiązki wynikają głównie z list opartych na liście FATF, w pierwszej kolejności z listy Unii Europejskiej. Niezależnie od tych list każdy profesjonalista ocenia również ryzyko właściwe dla swoich stosunków gospodarczych.

Monako pozostaje na liście Unii Europejskiej

Komisja Europejska wpisała Monako na listę państw trzecich wysokiego ryzyka rozporządzeniem delegowanym (UE) 2025/1184 z 10 czerwca 2025 roku, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 16 lipca 2025 roku i obowiązującym od 5 sierpnia 2025 roku. Oparła się przy tym wprost na wpisaniu Monako przez FATF. Wyjście z szarej listy nie usuwa automatycznie Monako z tej listy: potrzebna jest nowa decyzja Komisji. W dniu pisania tego artykułu, 13 listopada 2026 roku, strona francuskiej służby celnej poświęcona listom państw wysokiego ryzyka, zaktualizowana 9 listopada 2026 roku, nie wymienia już Monako na liście FATF, ale utrzymuje je na liście europejskiej.

Dopóki ten wpis obowiązuje, europejska dyrektywa z 2015 roku w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy (art. 18a) nakłada na „instytucje obowiązane” w Unii obowiązek stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego wobec stosunków gospodarczych i transakcji związanych z Monako. Dotyczy to przede wszystkim banków i instytucji finansowych, ale także, w zależności od zawodu i rodzaju transakcji, innych profesjonalistów, takich jak notariusze, adwokaci czy pośrednicy w obrocie nieruchomościami. Środki te obejmują w szczególności:

• uzyskanie dodatkowych informacji o kliencie i jego beneficjentach rzeczywistych
• uzyskanie informacji o charakterze stosunków gospodarczych i o powodach transakcji
• ustalenie źródła środków i majątku klienta oraz jego beneficjentów rzeczywistych
• uzyskanie zgody członka kadry kierowniczej na nawiązanie lub kontynuowanie relacji
• wzmożone monitorowanie relacji, z liczniejszymi i częstszymi kontrolami

W praktyce monakijska spółka otwierająca rachunek w banku francuskim lub europejskim albo przeprowadzająca z instytucją obowiązaną w Unii transakcję objętą tymi obowiązkami nadal może spodziewać się bardziej szczegółowych próśb o dokumenty. Zakres kontroli zależy od każdego profesjonalisty i jego analizy ryzyka.

W Monako bez złagodzenia obowiązków

Wyjście z szarej listy nie oznacza złagodzenia obowiązków monakijskich profesjonalistów podlegających przepisom o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Rząd podkreśla wręcz, że struktura koordynacyjna pozostaje na miejscu, a reformy są kontynuowane, co może jeszcze zmienić te obowiązki. Zaostrzone sankcje za naruszenia, zwłaszcza obowiązków przejrzystości w zakresie beneficjentów rzeczywistych spółek, nadal obowiązują.

Co się zmienia, a co nie

Kolejne kroki

W komunikacie Rady Narodowej z 4 listopada 2026 roku jej przewodniczący Thomas Brezzo oświadcza, że „kolejnym krokiem będzie usunięcie Monako z listy Unii Europejskiej”. W dniu pisania artykułu nie podano do wiadomości publicznej żadnego harmonogramu.

Rząd zapowiada trzy obszary prac: ciągły przegląd ram prawnych i regulacyjnych, utworzenie krajowej bazy danych statystycznych oraz trzecią krajową ocenę ryzyka. Mają one także przygotować kolejną ocenę Monako przez MONEYVAL w ramach jego 6. rundy.

W załatwianiu formalności pomocny będzie KaliDirectory, który zawiera banki w Monako oraz profesjonalistów z dziedziny prawa, księgowości i doradztwa, wspierających firmy w obowiązkach zgodności. Sektor bankowy reprezentuje Association Monégasque des Activités Financières. Przeczytaj także: jak sprawdzić wiarygodność usługodawcy w Monako.