Monako’da yeminli mali müşavir: yükümlülükler, firmalar ve seçim kriterleri

Ticaret ve Sanayi Sicili’ne kayıtlı her şirket, Monako hukukuna uygun bir muhasebe sistemi yürütmek, yıllık hesaplarını sunmak ve bazı durumlarda mali tablolarını tasdik ettirmekle yükümlüdür. Oldukça klasik görünebilecek bu yükümlülüğün ardında, pek çok girişimcinin ancak geç farkına vardığı bir özellik yatmaktadır: Monako’da muhasebe uzmanlığı, özellikle Hükümet tarafından erişimi kısıtlanan, düzenlemeye tabi ve kapalı bir meslektir.

Bu durum, bir muhasebe bürosu arama şeklini değiştirir. Ayrıca, Monako’daki muhasebecilerin çevrimiçi ortamda nispeten az görünür olmasının ve seçimin geleneksel reklamlardan ziyade tavsiye, kurumsal kaynaklar ve meslek rehberleri yoluyla yapılmasının nedenini de açıklar.

1.231 sayılı kanunla düzenlenen, kapalı bir meslek

12 Ocak 1945 tarihli 406 sayılı Kanunun yerini alan 12 Temmuz 2000 tarihli 1.231 sayılı Kanun, muhasebe uzmanı ve yeminli muhasebeci mesleklerini düzenlemektedir. İlke oldukça açıktır: Bakanlık kararnamesiyle verilen idari izin olmadan hiç kimse bu mesleği icra edemez veya unvanını kullanamaz.

Bundan üç pratik sonuç doğmaktadır.

İlk olarak, izinli meslek mensuplarının sayısı sınırlıdır. Meslek Konseyi’ne danışıldıktan sonra çıkarılan bir egemenlik kararnamesi, Prenslik’te mesleğini icra edebilecek yeminli muhasebeci ve sertifikalı muhasebecilerin azami sayısını belirler. Dolayısıyla Monako pazarı, sadece birkaç düzine profesyonelden oluşmasıyla nispeten sınırlı kalmaktadır. Bu durum, seçim imkânlarını kaçınılmaz olarak kısıtlamakla birlikte, mesleğin düzenlenmesine de katkıda bulunmaktadır.

İkinci olarak, lisanslı meslek mensupları, tüzel kişiliğe sahip Monako Prensliği Yeminli Mali Müşavirler ve Sertifikalı Muhasebeciler Meslek Odası bünyesinde zorunlu olarak bir araya getirilmektedir. Oda, özellikle mesleki etik kurallarına uyulmasını sağlar ve 2011 yılından bu yana Monako Mesleki Uygulama Standartları’nı yürürlüğe koymuştur. Bu, Fransız standartlarından ayrı, Monako’ya özgü bir teknik referans çerçevesidir.

Son olarak, bir muhasebe bürosu arayan bir şirket için muhtemelen en önemli nokta şudur: Muhasebe uzmanlarının, çalışma şekilleri ne olursa olsun, reklam yapmaları yasaktır. Dolayısıyla bir Monako muhasebe firması, anahtar kelime satın alamaz veya geleneksel bir reklam kampanyası düzenleyemez. Bununla birlikte, halka yönelik belgelerinde çalışma şekli, kimliği, unvanları ve Meslek Odası kayıt numarası belirtilmelidir.

Bu kural, sektörün genel yapısını anlamayı oldukça zorlaştırmaktadır. Muhasebe firmaları piyasada mevcuttur, ancak geleneksel bir şirket gibi kendilerini tanıtamazlar. Bu nedenle, bu firmaları tespit etmek için kurumsal kaynaklara başvurmak veya yapılandırılmış bir meslek rehberini kullanmak gerekir.

Yeminli mali müşavir mi, yoksa onaylı muhasebeci mi?

Yasa, iki unvanı birbirinden ayırır: yeminli mali müşavir ve sertifikalı muhasebeci.

Yeminli mali müşavir, en geniş faaliyet alanına sahiptir ve özellikle denetçi görevlerini yerine getirebilir. Sertifikalı muhasebeci ise daha sınırlı bir alanda faaliyet gösterir; bu alan esas olarak hesapların tutulması ve hazırlanmasıyla ilgilidir.

Bu ayrım somut sonuçlar doğurur. Şirketinizin bir gün yasal denetime tabi tutulacak eşiklere ulaşma ihtimali varsa, en başından itibaren bir yeminli mali müşavirle çalışmak uygun olabilir. Bu, özellikle muhasebe tutma görevinden denetim görevine geçişi daha kolay öngörmenizi sağlar.

Yasanın şirketinize gerçekte neyi zorunlu kıldığı

Muhasebe ve yıllık mali tablolar

Monako’da faaliyet gösteren her şirket, muhasebe kayıtlarını tutmalı, yıllık hesaplarını hazırlamalı ve bunları yetkili genel kurul tarafından onaylatmalıdır. Kayıtların saklanması ve dosyalanmasına ilişkin kurallar, şirketin tüzel yapısına göre değişiklik gösterebilir.

Ancak temel ilke aynıdır: Monako muhasebe sistemi, Fransız muhasebe standartlarına yakın kurallara dayanır, ancak bunlarla tamamen aynı değildir. Bu, Monako hukukuna hakim bir profesyonelin desteğinin özellikle yararlı olmasının nedenlerinden biridir.

Denetçi ataması ne zaman zorunlu hale gelir?

Yasal denetim, özellikle 20 Ocak 1945 tarihli 408 sayılı kanunla düzenlenmektedir. Monako’da, yalnızca Meslek Odası’nın kayıtlı üyesi olan yeminli mali müşavirler denetçi görevini yürütebilir. Görev, şahsa özeldir ve bir kurum adına değil, bireysel olarak yerine getirilir.

Bu zorunluluk esas olarak iki unsura bağlıdır: şirketin tüzel şekli ve bazı durumlarda belirli eşiklerin aşılması.

SARL’ler için bu zorunluluk, özellikle sermaye 150.000 avroya ulaştığında veya aşağıdaki üç eşikten ikisi art arda iki mali yıl boyunca aşıldığında devreye girer: 1,5 milyon avroluk bilanço toplamı, 2,5 milyon avroluk KDV hariç ciro ve yirmi çalışan.

Bununla birlikte, özellikle mevzuatın halen değişmekte olması nedeniyle, bu eşiklerin her bir vaka için bir uzmanla birlikte doğrulanması gerekmektedir.

İnceleme aşamasında olan bir reform

24 Temmuz 2025 tarihinde, Prenslik Hükümeti, 1.112 sayılı yasa tasarısını Ulusal Konsey’e sunmuştur. 103 maddeden oluşan bu metin, özellikle muhasebe denetimi, denetim kurulu ve şirket hesapları konularını ele almaktadır. Bu tasarı, şirketler hukukunun modernizasyonuna ilişkin 8 Nisan 2025 tarihli 1.573 sayılı yasanın devamı niteliğindedir.

Önerilen birçok değişiklik, işletmeler üzerinde doğrudan bir etki yaratabilir. İki denetçi atama zorunluluğu, özellikle büyüklükleri, faaliyet alanları veya yapılarının karmaşıklığına göre değerlendirilen, daha yüksek risk profiline sahip şirketler için geçerli olacaktır.

Tasarı ayrıca, görev süresini üç mali yıldan altı mali yıla çıkarmayı, en az bir yedek denetçinin atanmasını zorunlu kılmayı ve denetçilerin bağımsızlığını korumak amacıyla uyumsuzluk kurallarını güçlendirmeyi öngörmektedir.

Kuruluş aşamasında olan bir SAM için, bu değişikliklerin proje planlamasında dikkate alınması gerekmektedir. Metin henüz yürürlüğe girmemiş olduğundan, şu anda 408 sayılı Kanunun halihazırda yürürlükte olan hükümleri geçerliliğini korumaktadır.

Karıştırılmaması gereken iki görev

Muhasebe denetimi ile denetçilik, iki farklı mantığa dayanmaktadır.

Muhasebe danışmanlığı, her şeyden önce bir destek görevidir. Muhasebe bürosu, muhasebe kayıtlarını tutar, hesap tablolarını hazırlar ve ayrıca şirkete çeşitli alanlarda danışmanlık yapabilir.

Denetim görevi ise farklı bir mantığa dayanır. Denetçi, bağımsız bir denetçi olarak görev yapar, mali tabloları onaylar ve görevi kapsamında kişisel sorumluluğunu üstlenir.

1.231 sayılı kanunda öngörülen uyumsuzluk kuralları, muhasebe uzmanının bağımsızlığını tehlikeye atabilecek bir faaliyette bulunmasını yasaklar. Uygulamada bu, muhasebenizi tutan muhasebe firmasının aynı zamanda mali tablolarınızı tasdik edemeyeceği anlamına gelir.

Bu nedenle bir SAM, birden fazla uzmanla çalışmak zorundadır. Bu husus, şirket kurulduktan sonra farkına varılmak yerine, en başından itibaren bütçeye dahil edilmesi gereken bir unsurdur.

Bir muhasebe firması seçerken dikkate alınması gereken beş kriter

Sektörel uzmanlık. Monako ekonomisi oldukça çeşitlidir. Yatçılık, varlık yönetimi veya perakende ticareti alanlarında deneyimli bir muhasebe firması, serbest meslekler veya hizmetler alanında uzmanlaşmış bir firmayla aynı sorunlarla karşılaşmayabilir. Bu nedenle, yalnızca şirketinizin tüzel yapısına bakmak yerine, kendi sektörünüzdeki referansları istemeniz daha uygun olacaktır.

Çokdilli yetkinlik. Prenslik’te yerleşik yöneticilerin önemli bir kısmı yabancı muhataplarla çalışmaktadır. Bazı hukuk büroları, Baro’nun tablosunda hangi dilleri kullandıklarını da belirtmektedir. Hissedarlarınız, bankanız veya ana şirketiniz İngilizce veya İtalyanca çalışıyorsa, bu kriter hızla önem kazanabilir.

Hukuk bürosunun büyüklüğü. Monako’da faaliyet gösteren büyük uluslararası ağlar, yapılandırılmış bir metodoloji ve yurtdışında tanınan bir itibar sunar. Bu, bir şirketin uluslararası yatırımcılar veya finans kurumlarıyla çalıştığı durumlarda avantaj sağlayabilir. Bağımsız hukuk büroları ise genellikle ortakla daha doğrudan bir ilişki sunar.

Genç bir limited şirketin ihtiyaçları, elbette, birçok iştiraki ve konsolide mali tabloları olan bir grubun ihtiyaçlarıyla aynı değildir.

Görev kapsamı. Hizmetin tam olarak neleri içerdiğine de dikkatle bakmak gerekir. Muhasebe kayıtlarının tutulması, bordro işlemleri, Sosyal Güvenlik Kurumlarına yapılan beyanlar, KDV elektronik beyannameleri, hukuki sekreterlik hizmetleri veya hesapların sunulmasına ilişkin destek, hizmetin bir parçası olarak dahil edilebilir ya da ayrı olarak faturalandırılabilir.

Fiyat farklılıkları genellikle saatlik ücretten çok bu hizmet kapsamına bağlı olarak ortaya çıkar.

Eşik değerlerin önceden tahmin edilmesi. Şirketinizin büyümesi, yasal denetim zorunluluğu getiren eşik değerlere yaklaşmanıza neden olacaksa, yeterince erken uyarılmanız daha iyidir. Şirketinizin gelişimini gerçekten takip eden bir muhasebe firması, bu zorunluluk acil hale gelmeden önce sizi uyarabilmelidir.

Sık sık göz ardı edilen vergi ve sosyal güvenlik konusu

Vergisiz bir Prenslik imajı, Monako’da yerleşik bir şirketin gerçek durumuna pek uymaz.

Monako, 1963 tarihli Fransa-Monako anlaşmaları uyarınca, benzer oranlar ve kurallarla özellikle Fransız KDV’sini uygulamaktadır. Kâr vergisi, cirosunun %25’inden fazlasını Monako dışında gerçekleştiren veya gelirlerini fikri mülkiyetten elde eden şirketleri ilgilendirir. Sosyal güvenlik primleri ise Monako Sosyal Sigorta Kurumları’nın sorumluluğundadır ve Prenslik’e özgü bir rejim uygulanır.

KDV, Kurumlar Vergisi ve sosyal yükümlülükler gibi bu farklı takvimler paralel olarak takip edilmelidir. Bunların yönetimi, Monako'daki koşulları iyi bilen bir danışmanlık firmasının katma değerinin önemli bir parçasını oluşturur.

Bu durum, bir Monako şirketinin muhasebesinin uzaktan basit bir Fransız muhasebesi gibi yönetilmesinin neden zor olduğunu da açıklamaktadır. Muhasebe firmasının seçimi genellikle profesyonel banka seçimi ve bazı şirketler için iş merkezi seçimi ile eş zamanlı olarak gerçekleşir.

Monako’da bir muhasebe firması nasıl bulunur?

Her yıl Journal de Monaco’da yayınlanan ve OECM’nin web sitesinden erişilebilen Meslek Odası listesi, resmi kaynak niteliğindedir. Bu liste, mesleğini icra etmeye yetkili profesyonelleri belirlemeye olanak tanır ve onların iletişim bilgilerini, ayrıca bazı durumlarda çalışma dillerini de sunar.

Faaliyet alanına göre arama yapmak için KaliDirectory, Monako’daki hukuk bürolarını, Prensliğin tüm finansal ve hukuki hizmetlerini kapsayan “Avukatlar, Noterler ve Yeminli Mali Müşavirler” kategorisinde listelemektedir.

Her bir kayıtta özellikle tüzel kişilik türü, RCI numarası, NAF kodu ve merkez adresi belirtilebilir. Bunlar, genel rehberlerde her zaman bulunmayan nitelik bilgisidir.

Listelenen tüm kuruluşlaraMonako şirket rehberinden erişilebilir.