Accountant in Monaco: verplichtingen, kantoren en selectiecriteria

Elke onderneming die is ingeschreven in het Handels- en Industrieregister moet een boekhouding voeren die voldoet aan de Monegaskische wetgeving, haar jaarrekening indienen en, in bepaalde gevallen, haar financiële overzichten laten certificeren. Achter deze verplichting, die op het eerste gezicht vrij standaard lijkt, schuilt echter een bijzonderheid die veel ondernemers pas laat ontdekken: in Monaco is het beroep van accountant een gereglementeerd en gesloten beroepsgroep, waarvan de toegang met name door de regering wordt beperkt.

Deze situatie verandert de manier waarop men op zoek gaat naar een accountantskantoor. Het verklaart ook waarom Monegaskische accountants online relatief weinig zichtbaar zijn en waarom de selectie meer verloopt via aanbevelingen, institutionele bronnen en beroepsgidsen dan via klassieke reclame.

Een gesloten beroepsgroep, geregeld door wet nr. 1.231

Wet nr. 1.231 van 12 juli 2000, die wet nr. 406 van 12 januari 1945 heeft vervangen, regelt de beroepen van registeraccountant en beëdigd accountant. Het principe is vrij duidelijk: niemand mag dit beroep uitoefenen of de titel voeren zonder een administratieve vergunning die bij ministerieel besluit is afgegeven.

Hieruit vloeien drie praktische gevolgen voort.

Ten eerste is het aantal bevoegde beroepsbeoefenaars beperkt. Een soevereine verordening, vastgesteld na raadpleging van de Raad van de Orde, bepaalt het maximumaantal accountants en erkende boekhouders dat in het Vorstendom mag werken. De Monegaskische markt blijft dus relatief beperkt, met slechts enkele tientallen beroepsbeoefenaars. Dit beperkt uiteraard de keuze, maar draagt ook bij aan het toezicht op het beroep.

Ten tweede moeten de bevoegde beroepsbeoefenaars verplicht zijn aangesloten bij de Orde van Registeraccountants en Erkende Boekhouders van het Prinsdom Monaco, die rechtspersoonlijkheid bezit. De Orde ziet met name toe op de naleving van de beroepsethische regels en heeft sinds 2011 de Monegaskische Normen voor de Uitoefening van het Beroep ingevoerd. Het betreft hier een technisch referentiekader dat specifiek is voor het Prinsdom en losstaat van de Franse normen.

Ten slotte is dit waarschijnlijk het belangrijkste punt voor een onderneming die op zoek is naar een kantoor: reclame is verboden voor accountants, ongeacht de wijze waarop zij hun beroep uitoefenen. Een Monegaskisch kantoor kan dus geen zoekwoorden kopen of een klassieke reclamecampagne opzetten. In zijn voor het publiek bestemde documenten moet het echter wel zijn werkwijze, identiteit, titels en inschrijving op het register van de Orde vermelden.

Deze regel maakt het vrij moeilijk om het ecosysteem in kaart te brengen. De kantoren zijn wel degelijk aanwezig, maar ze kunnen geen reclame maken zoals een klassiek bedrijf dat zou doen. Om ze te identificeren, moet men dus eerder institutionele bronnen raadplegen of een gestructureerd beroepsregister gebruiken.

Registeraccountant of erkend boekhouder?

De wet maakt onderscheid tussen twee titels: die van registeraccountant en die van erkend boekhouder.

De registeraccountant heeft het breedste werkterrein en kan onder meer de functie van commissaris uitoefenen. De erkende boekhouder is actief binnen een beperkter werkterrein, dat voornamelijk verband houdt met het bijhouden en opstellen van de jaarrekening.

Dit onderscheid heeft concrete gevolgen. Als uw onderneming op een dag de drempels zou kunnen bereiken die een wettelijke controle van de jaarrekening vereisen, kan het zinvol zijn om vanaf het begin met een registeraccountant te werken. Dit maakt het met name gemakkelijker om de overgang van een boekhoudopdracht naar een certificeringsopdracht te anticiperen.

Wat de wet daadwerkelijk van uw onderneming vereist

Boekhouding en jaarrekening

Elke onderneming die in Monaco actief is, moet een boekhouding voeren, haar jaarrekening opstellen en deze laten goedkeuren door de bevoegde vergadering. De regels voor het bewaren en de wijze van neerlegging kunnen variëren naargelang de rechtsvorm van de onderneming.

Het principe blijft echter hetzelfde: de Monegaskische boekhouding is gebaseerd op regels die dicht bij de Franse normen liggen, zonder er echter volledig mee overeen te komen. Dit is een van de redenen waarom de begeleiding door een professional die het Monegaskische recht kent, bijzonder nuttig blijft.

Wanneer is een accountant verplicht?

De wettelijke controle wordt met name geregeld door wet nr. 408 van 20 januari 1945. In Monaco mogen alleen registeraccountants die zijn ingeschreven bij de Orde de functie van accountant uitoefenen. Het mandaat staat op naam en wordt individueel uitgeoefend, niet namens een organisatie.

De verplichting hangt voornamelijk af van twee factoren: de rechtsvorm van de vennootschap en, in bepaalde gevallen, het overschrijden van bepaalde drempels.

Voor SARL's geldt de verplichting met name wanneer het maatschappelijk kapitaal 150.000 euro bereikt, of wanneer twee van de volgende drie drempels gedurende twee opeenvolgende boekjaren worden overschreden: een balanstotaal van 1,5 miljoen euro, een omzet exclusief btw van 2,5 miljoen euro en twintig werknemers.

Deze drempels moeten echter per geval met een deskundige worden gecontroleerd, met name omdat het regelgevingskader momenteel aan verandering onderhevig is.

Een hervorming in behandeling

Op 24 juli 2025 heeft de regering van het Prinsdom wetsontwerp nr. 1.112 bij de Nationale Raad ingediend. Deze tekst, bestaande uit 103 artikelen, heeft met name betrekking op de accountantsberoep, de controle van de jaarrekening en de jaarrekeningen van ondernemingen. Het sluit aan bij wet nr. 1.573 van 8 april 2025 betreffende de modernisering van het vennootschapsrecht.

Verschillende beoogde wijzigingen zouden een directe impact kunnen hebben op ondernemingen. De verplichting om twee accountants aan te wijzen zou met name gelden voor vennootschappen met een hoger risicoprofiel, dat wordt beoordeeld op basis van hun omvang, hun activiteit of de complexiteit van hun structuur.

Het wetsontwerp voorziet er ook in de duur van het mandaat te verlengen van drie naar zes boekjaren, de aanstelling van ten minste één plaatsvervangend accountant verplicht te stellen en de regels inzake onverenigbaarheden aan te scherpen om de onafhankelijkheid van de accountants te waarborgen.

Voor een SAM die momenteel wordt opgericht, moet bij de opzet van het project dus rekening worden gehouden met deze ontwikkeling. Aangezien de tekst op dit moment nog niet is afgekondigd, blijven echter de huidige bepalingen van wet nr. 408 van toepassing.

Twee taken die niet met elkaar mogen worden verward

Accountancy en accountantscontrole volgen twee verschillende benaderingen.

De boekhoudkundige dienstverlening is in de eerste plaats een begeleidende taak. Het kantoor voert de boekhouding, stelt de jaarrekening op en kan het bedrijf ook op verschillende gebieden adviseren.

De accountantscontrole volgt een andere logica. De accountant treedt op als onafhankelijke controleur, certificeert de jaarrekening en draagt persoonlijke aansprakelijkheid in het kader van zijn opdracht.

De regeling inzake onverenigbaarheden, zoals vastgelegd in wet nr. 1.231, verbiedt de accountant om activiteiten uit te oefenen die zijn onafhankelijkheid in het gedrang kunnen brengen. In de praktijk betekent dit dat het kantoor dat uw boekhouding voert, uw jaarrekening dus niet tegelijkertijd mag certificeren.

Een SAM moet dus met meerdere partijen samenwerken. Dit is een factor die vanaf het begin in de begroting moet worden meegenomen, in plaats van er pas achter te komen nadat de vennootschap is opgericht.

Vijf criteria voor het kiezen van een accountantskantoor

Sectorale specialisatie. De economie van Monaco is bijzonder divers. Een kantoor dat vertrouwd is met de jachtindustrie, vermogensstructuren of de detailhandel zal niet noodzakelijkerwijs met dezelfde vraagstukken te maken krijgen als een kantoor dat gespecialiseerd is in vrije beroepen of dienstverlening. Het is daarom beter om referenties in uw sector te vragen dan alleen te kijken naar de rechtsvorm van uw onderneming.

Meertaligheid. Een aanzienlijk deel van de in het Prinsdom gevestigde bedrijfsleiders werkt samen met buitenlandse partners. Sommige kantoren vermelden overigens de talen die zij beheersen in het register van de Orde. Als uw aandeelhouders, uw bank of uw moedermaatschappij in het Engels of Italiaans werken, kan dit criterium al snel van belang worden.

De omvang van het kantoor. De grote internationale netwerken die in Monaco aanwezig zijn, bieden een gestructureerde werkwijze en een in het buitenland bekende naam. Dit kan van belang zijn wanneer een onderneming samenwerkt met internationale investeerders of financiële instellingen. Onafhankelijke kantoren bieden daarentegen vaak een directere relatie met de vennoot.

Een jonge SARL heeft uiteraard niet dezelfde behoeften als een concern met meerdere dochterondernemingen en een geconsolideerde jaarrekening.

De omvang van de opdracht. Het is ook belangrijk om nauwkeurig te bekijken wat er in de dienstverlening is inbegrepen. Boekhouding, salarisadministratie, aangiften bij de sociale verzekeringsfondsen, elektronische btw-aangiften, juridisch secretariaat of hulp bij het indienen van de jaarrekening kunnen inbegrepen zijn of apart worden gefactureerd.

Prijsverschillen hangen vaak meer af van deze reikwijdte dan van het uurtarief alleen.

Anticiperen op drempels. Als de groei van uw bedrijf ertoe kan leiden dat u de drempels nadert die een wettelijke controle verplicht stellen, is het beter om hier tijdig van op de hoogte te worden gesteld. Een kantoor dat de ontwikkeling van uw bedrijf daadwerkelijk volgt, moet u kunnen waarschuwen voordat de verplichting urgent wordt.

Het fiscale en sociale aspect, dat vaak wordt onderschat

Het beeld van een vorstendom zonder belastingen komt niet echt overeen met de realiteit van een in Monaco gevestigde onderneming.

Monaco past met name de Franse btw toe op grond van de Frans-Monegaskische verdragen van 1963, met vergelijkbare tarieven en regels. De vennootschapsbelasting geldt voor bedrijven die meer dan 25 % van hun omzet buiten Monaco realiseren of hun inkomsten uit intellectueel eigendom halen. De sociale premies vallen onder de Caisses Sociales de Monaco, met een regeling die specifiek is voor het Prinsdom.

Deze verschillende termijnen – btw, vennootschapsbelasting en sociale verplichtingen – moeten parallel worden bijgehouden. Het beheer hiervan vormt een belangrijk onderdeel van de toegevoegde waarde van een kantoor dat de Monegaskische context goed kent.

Dit verklaart ook waarom de boekhouding van een Monegaskisch bedrijf moeilijk op afstand kan worden beheerd als een gewone Franse boekhouding. De keuze voor een kantoor valt vaak samen met die voor de zakelijke bank en, voor sommige bedrijven, het businesscentrum.

Waar vindt u een kantoor in Monaco?

De lijst van de Orde, die jaarlijks in het Journal de Monaco wordt gepubliceerd en te raadplegen is op de website van de OECM, vormt de officiële bron. Hierin staan de beroepsbeoefenaars vermeld die bevoegd zijn om hun beroep uit te oefenen, met vermelding van hun contactgegevens en, in sommige gevallen, de talen waarin zij werken.

Voor een zoekopdracht op activiteit vermeldt KaliDirectory ook de Monegaskische kantoren in de categorie „Advocaten, notarissen & accountants“, die deel uitmaakt van het geheel van financiële en juridische diensten van het Prinsdom.

Elk profiel kan onder meer de rechtsvorm, het RCI-nummer, de NAF-code en het adres van de hoofdvestiging vermelden. Dit zijn kwalificatiegegevens die niet altijd beschikbaar zijn in algemene bedrijvengidsen.

Alle opgenomen organisaties zijn toegankelijk viahet bedrijfsregister van Monaco.